5x zomerse treinbestemmingen vanuit Nederland

De zomer is begonnen! En dat betekent dat veel mensen (bijna) op vakantie gaan. En wat is er nou leuker dan deze bestemmingen met de trein opzoeken?! Een ontspannen manier van reizen, mooie landschappen die aan je voorbij trekken én ook nog eens beter voor het klimaat. Wist je dat veel zomerse bestemmingen aan het water makkelijk en snel te bereiken zijn vanuit Nederland? Zo kun je bijvoorbeeld in acht uur vanuit Amsterdam met je voeten op de stranden van de Côte d’Azur staan en ook Spaanse bestemmingen als San Sebastián en Barcelona zijn goed te doen. Hieronder lees je alles over vijf zomerse trein bestemmingen die je binnen maximaal elf uur reizen en met één overstap vanuit Nederland kunt bereiken.

Marseille
Met de trein naar de Côte d’Azur in Franrijk? Dat kan makkelijk met Marseille als uitvalsbasis. Met slechts één overstap vanuit Amsterdam of Rotterdam ben je binnen acht uur in deze stad aan zee. Overstappen kan zowel in Brussel of Parijs. De reis met overstap in Brussel duurt iets langer, maar is wel makkelijker doordat je op hetzelfde station kunt blijven. In Parijs moet je namelijk een stukje met de metro reizen van station Paris-Nord naar Paris-Lyon. Wanneer je op tijd boekt (zo’n vier maanden voor vertrek), is deze reis al mogelijk vanaf 60-70 euro per enkele reis. Vanuit Marseille kun je trouwens ook makkelijk andere plekken in de Côte d’Azur verkennen, bijvoorbeeld door de trein te nemen naar Nice, een traject van ongveer 2,5 uur.

Biaritz
Deze Franse kustplaats staat vooral bekend om zijn stranden en surfer’s vibes. Er zijn bijna altijd golven en stranden voor zowel beginners als gevordere surfers. Biarritz is een kleine stad met slechts 25.000 inwoners, maar heeft wel een eigen trein station die zo’n drie kilometer van de binnenstad en het strand ligt. Zoals eigenlijk bij bijna alle treinreizen die door Frankrijk gaan, stap je ook hierbij één keer over in Parijs. Binnen zo’n 8-9 uur kun je vanuit Nederland op dit surfer’s paradise aankomen. Tickets zijn verkrijgbaar van 110 euro per enkele reis. Ook hier geldt weer: boek ongeveer vier maanden van tevoren wanneer de tickets net beschikbaar zijn voor de beste prijzen.

San Sebastián
Ook deze stad staat bekend om de surf vibes maar ook gastronomie speelt hier een grote rol. Zo zijn er meerdere Michelin sterren restaurants maar kun je ook je culinaire hart verwennen met de betaalbare en meer low-key pinchos waar San Sebastián bekend om staat. Stap je in Rotterdam of Amsterdam op, dan kun je binnen 9 à 10 uur al de Spaanse grens al overgestoken zijn. Het is precies dezelfde reis als hierboven naar Biarritz, aleen blijf je in dit geval iets langer zitten. Namelijk tot Hendaye, een klein kust plaatsje op de Frans-Spaanse grens. Vanaf hier neem je de metro, die direct tegen het trein station aan ligt en elk half uur vertrekt. Deze hoef je niet te reserveren. Dit treintje doet er nog zo’n 30 minuten over om je in het centrum van San Sebastián te brengen.

San-Sebastian-©Yalou van der Heijden

Annecy
Terug naar een bestemming in Frankrijk, maar dan wel een ander type. Annecey ligt namelijk aan een prachtig kristalhelder gletsjermeer: het meer van Annecy. Omringt door bergen en groen kun je ook hier heerlijk de verkoeling opzoeken wanneer de zomerse warmte toe slaat. Zeker voor wie niet van zand en zout houdt, is dit een ideale bestemming, de stranden zijn hier namelijk veelal van gras en het water is uiteraard zoet. Dit is wel een populaire bestemming in de zomer, dus als je iets meer rust wilt om hiervan te genieten, dan loont het om in het voor- of naseizoen te gaan. In een kleine acht uur kun je op deze prachtige bestemming dicht bij de Zwitsere grens zijn. Ook hier reis je weer via Parijs met prijzen vanaf 90 euro enkele reis.

Barcelona
Deze laatste verwacht je misschien niet, maar zelfs Barcelona is goed te doen met de trein. Ik heb lang getwijfeld om deze bestemming aan dit rijtje toe te voegen, want laten we eerlijk zijn, Barcelona heeft wel genoeg toeristen. Maar, omdat ik weet dat veel mensen toch graag naar deze stad gaan én het voor veel mensen niet bekend is dat je naar deze stad best makkelijk met de trein kunt reizen, staat deze toch in hier in het rijtje. Om in Barcelona te komen neem je de trein via Parijs en vanuit daar gaat één keer per dag een directe trein naar Barcelona. Dit duurt ongeveer 11 uur en de goedkoopste tickets zijn al te vinden vanaf 115 euro voor een enkele reis als je flexibel bent met je reisdata, maar gemiddeld betaal je rond de 150 euro voor een enkele reis.

Ps. het is nog even geduld hebben, maar vanaf 2025 komt er ook een nachttrein naar Barcelona van het bedrijf European Sleeper.

Overstappen in Parijs
Zoals je ziet is Parijs zo’n beetje het knooppunt voor je zonbestemming. Het nadeel van Parijs is dat de overstap bijna altijd naar een ander station is. De Thalys komt aan op Gare du Nord, alle andere treinen vertrekken van een ander trein station. Maar ik kan je gerust stellen, ik heb deze overstap inmiddels vaak gemaakt en dit is heel goed te doen. Als je de treinreis als één reis boekt, wordt er namelijk automatisch voldoende tijd ingepland voor de overstap, meestal zo’n anderhalf uur. De metro rit duurt ongeveer een half uur, inclusief lopen, dus met een beetje geluk heb je nog tijd voor een koffietje in Parijs. Je kunt ‘onder de grond’ blijven en de bewegwijzering is goed, je volgt de bordjes door de tunnels vanaf het treinstation naar de metrohalte, stapt in de metro en loopt vervolgens weer door de ondergrondse tunnels naar het volgende treinstation. Tickets voor de metro kun je eventueel al in de restauratiewagon kopen in de trein zodat je op het metro station in Parijs niet in de rij hoeft te staan hiervoor.

Korting op reizen door Frankijk
Reis je regelmatig door Frankrijk? Dan kan het lonen om een Carte Advantage Adulte aan te schaffen van de Franse treinmaatschappij SNCF. Hiermee krijg je 30 % korting op bepaalde reizen met SNCF (niet geldig voor Thalys tickets). Deze kaart kost 49 euro maar is soms met 50% korting te koop (bijv. als Balck Friday Deal) waardoor je de kaart al snel terug verdient. Je moet je reis dan wel boeken via de website van SNCF Connect of de Trainline (andere website hebben geen mogelijkheid om deze kaart in te vullen). De website van SNCF is ook in het Nederlands beschikbaar en laat je ook makkelijker scrollen door de prijzen zodat je deze kunt vergelijken. Op de website van NS Internationaal, waar alle bovenstaande reizen ook te boeken zijn, is dit ietsje lastiger.

Duurzaam op reis, met het vliegtuig, auto, bus of trein?

Wat is de meest duurzame vervoeroptie? Het antwoord op deze vraag lijkt voor de hand te liggen. We weten allemaal dat reizen per vliegtuig de slechtste optie is en reizen per trein de beste optie, toch? Het ligt echter iets genuanceerder dan dat. Tot mijn eigen verbazing stoot reizen met de auto in sommige gevallen meer CO2 uit dan reizen met het vliegtuig! En wist je dat de veerboot nemen nog duurzamer is dan in de trein stappen? In deze blogpost geef ik heldere inzichten in welke reisoptie je moet kiezen voor je volgende duurzame reisavontuur.

Vliegen vs. reizen met de auto
Sinds de term vliegschaamte geïntroduceerd is in 2018 zijn steeds meer mensen zich bewust gaan worden van de negatieve impact van vliegreizen waardoor het een slechter imago heeft gekregen. Als gevolg daarvan hebben een aantal mensen zich voorgenomen om minder te vliegen, of zelfs een heel jaar helemaal niet meer te vliegen.

Jaarlijks produceert de luchtvaartindustrie ongeveer 2,5% van de wereldwijde CO2-uitstoot. Als we kijken naar de CO2-uitstoot van vliegreizen per inwoners van een land, dan zien we vooral in landen met hogere inkomens dat de individuele bijdrage relatief hoog is. In de meeste West-Europese landen, de Verenigde Staten en Canada is de gemiddelde persoon bijvoorbeeld verantwoordelijk voor een CO2-uitstoot tussen de 500 en 800 kg per jaar.

Tot mijn verbazing bleek na een kort onderzoek dat vliegen niet altijd de slechtste optie is als het gaat om CO2-uitstoot. In sommige gevallen produceert reizen met de auto meer CO2 voor dezelfde bestemming. Dit geldt voor bestemmingen op 1400 kilometer en meer. Als ik bijvoorbeeld alleen zou reizen van Amsterdam naar Valencia in Spanje, zou reizen per vliegtuig 311 kg CO2 per persoon produceren. Reizen met de auto zou daarentegen leiden tot een CO2-uitstoot van 410 kg C02 per persoon. Dit verschil in CO2 uitstoot wordt groter naarmate er meer kilometers alleen gereden worden. Ondanks dat beide opties niet duurzaam zijn, is het dus wel zo dat reizen met vliegtuig in dit geval voor een lagere C02 uitstoot zorgt.

Het lijkt niet heel waarschijnlijk dat je bijna 2000 kilometer alleen in de auto gaat rijden. Maar ook voor bestemmingen die relatief dichtbij zijn, is de impact van vliegen en reizen met de auto nagenoeg gelijk. Als we bijvoorbeeld kijken naar bestemmingen die zo’n 500 kilometer verwijderd zijn, wat slechts 5 uur rijden is (bijvoorbeeld Amsterdam – Parijs), dan blijkt dat de CO2-impact van vliegen en auto nauwelijks verschillen met zo’n 100-120kg CO2 per persoon. Dit toont aan dat vliegreizen niet de enige manier van reizen met een grote CO2 uitstoot is en dat we voorzichtig moeten zijn om aan te nemen dat reizen met de auto altijd de duurzamere optie is.

Wanneer is reizen met de auto duurzamer?
Ondanks dat autorijden niet altijd de meest duurzame optie is, leidt het in de meeste gevallen wel tot de laagste C02-uitstoot per persoon. In de eerste plaats omdat je door te kiezen voor de auto als vervoermiddel automatisch kiest voor bestemmingen dichter bij huis.  Je reist hoogstwaarschijnlijk niet met de auto naar de andere kant van de wereld, dus als je tussen bestemmingen kiest op basis van wat er met de auto mogelijk is, kom je automatisch uit bij de duurzamere optie. Alleen met de auto op reis gaan is in de meeste gevallen dus niet echt een duurzame optie maar dit verandert snel naarmate er meer passagiers aan de auto toegevoegd worden. Reizen met twee personen of meer per auto leidt altijd tot een lagere ecologische voetafdruk. Met slechts twee personen is het verschil niet zo groot, zeker niet voor bestemmingen die tussen de 1500 – 2000 kilometer verwijderd zijn maar vanaf drie personen per auto maak je echt een verschil! Die reis naar Valencia zorgt nu nog maar voor een CO2 uitstoot van 102,5 kilogram C02 per persoon. Weinig reisgenoten? Kijk eens naar initiatieven zoals BlaBlaCar en voeg meer mensen toe aan je reis. Hierdoor verklein je niet allen de ecologische voetafdruk van je reis, maar ontvang je tegelijkertijd ook nog wat geld voor benzine.

De absolute winnaars: trein, bus en… ferry!
Dit komt waarschijnlijk niet als een verrassing, maar reizen met de trein of bus zorgt voor de minst hoge C02 uitstoot per reis en komt daarmee dan ook als onbetwiste winnaar uit de bus. Die reis naar Valencia met de trein zorgt in dit geval gemiddeld nog maar voor een C02 uitstoot van 67,6 kilogram per persoon. Voor langeafstand bussen komt dit over het algemeen neer op dezelfde hoeveelheid C02 uitstoot. Het maakt in dit geval niet uit hoever je reist en met hoeveel personen. Wanneer een treinreis of busreis mogelijk is, is dit absoluut de meeste duurzame keuze om te maken wat betreft vervoer. Maar wist je al dat het nemen van de veerboot een nog duurzamere optie is als die beschikbaar is? (Niet te verwarren met een cruise die de grootste vervuiler is van allemaal!). Door een van deze transportopties te kiezen, verklein je je ecologische voetafdruk tot wel 90% per reis. Weet je niet zeker welke optie het beste is voor uw reis? Bekijk EcoPassenger (voor bestemmingen in Europa) om de verschillende vervoermiddelen te vergelijken.

Als vuistregel geldt: kies in eerste instantie voor bestemmingen waar je met de bus, trein of veerboot naartoe kunt reizen. Is dit niet mogelijk? Kies er dan voor om met de auto te reizen met twee of meer personen. Toch vliegen? Vermijd dan in ieder geval overstappen (iedere tussenstop voegt ongeveer 100 kg CO2 toe per persoon toe aan de reis), vlieg economy class en overweeg om je CO2 uitstoot te compenseren.

CO2 uitstoot per km per vervoermiddel. Bronnen vind je hier en hier, via EcoReizen

Kies duurzaam en reis naar… het Spaanse platteland

visit rural Spain

Een plek voor jezelf, waar kan dat nog? Waar veel bestemmingen leiden onder de druk van grote groepen mensen die in de rij staan voor die ene insta-waardige foto, zijn er nog genoeg bijzondere en onontdekte bestemmingen op de wereld. Een voorbeeld hiervan is het Spaanse platteland, waar veel inwoners zijn vertrokken op zoek naar betere economische en werkgelegenheidskansen en waar de natuur hoogtij viert. Wil je een duurzamere reisbestemming kiezen én iets nieuws ontdekken, bezoek dan eens het Spaanse platteland. Lees hier waarom!

Waarom het Spaanse platteland?
Bij Spanje denken de meeste mensen al snel aan zon, zee, strand en waarschijnlijk Barcelona of Madrid. Maar Spanje heeft zoveel meer te bieden. Wist je bijvoorbeeld dat Spanje een van de meest biodiverse landen van de Europese Unie is?  Het omvat vier van de negen biogeografische regio’s van de Europese Unie: de Atlantische, de Alpiene, de Mediterrane en de Macronesische regio. Daarmee is het een van de 25 biodiversiteitshotspots in de wereld! Het land is dus rijk aan bijzondere landschappen. Daarbinnen vind je pittoreske dorpjes, lokale streekgerechten, en (meestal) goed weer. De perfecte ingrediënten voor je volgende vakantiebestemming. Bovendien is Spanje niet alleen tijdens de zomermaanden een bezoekje waard, sterker nog juíst in de andere seizoenen is het extra bijzonder vanwege de rust en aangenamere temperaturen.

Pittoresk dorpje in landelijk Spanje

Waarom is dit een duurzame keuze?
Spanje kampt met een sterke ontvolking, maar dit geldt alleen voor bepaalde gebieden. Volgens de Spaanse minister voor territoriaal beleid woont 90% van de Spaanse bevolking op 30% van de totale oppervlakte van het land. De andere 10% is verspreid over de overige 70% van het land. Dit resulteert in een bevolkingsdichtheid van slechts 14 inwoners per vierkante kilometer, waar in Spanje soms ook naar gerefereerd wordt als “de demografische woestijn“. In sommige gevallen is de bevolking in plaatsen op het platteland tot 90% gedaald, waardoor deze bijna leeg zijn en in sommige gevallen volledig zijn verlaten.

Mensen verlaten vooral het platteland om naar de kustgebieden of de steden te verhuizen, zoals te zien is op de kaart. Terwijl sommige delen van Spanje leeg raken (blauwe delen op de kaart), raken andere overvol (rode delen op de kaart). Tegelijkertijd zijn de meeste van deze overvolle gebieden ook de meest aantrekkelijke voor toeristen om te bezoeken. Het toerisme komt hier bovenop de druk van lokale bevolking, zeker bij strandbestemmingen zoals Barcelona waar overtoerisme, vooral tijdens de zomermaanden, een groot probleem is.

Ontvolking in Spanje – Bron: http://curioso-por-naturaleza.blogspot.com/2017/02/el-60-de-los-municipios-de-espana-tiene.html

Door een minder bekend en minder druk gebied in Spanje te bezoeken, kun je een deel van de druk van die bestemmingen wegnemen en tegelijkertijd de lokale economie steunen van de gebieden die dat het meest nodig hebben. Omdat het platteland dunbevolkt is, loopt het werkloosheidspercentage hier soms op tot 24%.

Hoe kun je als toerist op een duurzame manier bijdragen?
Er zijn zoveel prachtige en onbekende regio’s te ontdekken in Spanje. Wat dacht je bijvoorbeeld van een bezoek aan het prachtige Castilla y Leon, Navarra, Asturië of Galicië? Dit zijn allemaal gebieden met een lage bevolkingsdichtheid en hoge werkloosheidsgraad. Meer toeristen betekent echter niet altijd direct meer geld en banen voor de lokale bevolking. Door geld uit te geven aan lokale bedrijven, zoals bakkerijen, cafés en supermarkten, zorg je ervoor dat economische voordelen op deze bestemming terecht komen. Doordat je gebruik maakt van lokale voorzieningen is er tegelijkertijd een grotere kans dat ze kunnen blijven bestaan. Daarnaast krijg je door in lokale accommodaties te verblijven en activiteiten bij lokale ondernemers te boeken, vaak ook een persoonlijkere ervaring.  Overweeg tot slot om buiten het seizoen te reizen om de lokale economie het hele jaar door te steunen.

Prachtig Asturië

Wij hadden bijvoorbeeld een heerlijk verblijf in een ‘casa rural’ (landelijk huis), in Serra, op slechts een uur van Valencia in november. De accommodatie is gecertificeerd door de lokale overheid om het toerisme in het gebied te stimuleren en we werden er hartelijk ontvangen met veel advies over wat er in de omgeving te doen is. Het huis lag midden in het mooie plaatjse en van daaruit was het maar een klein stukje lopen naar talrijke wandelroutes en de ruïnes van het kasteel van Serra.

Als je meer wilt weten over de ontvolking van Spanje en het vroegere plattelandsleven, dan is een bezoek aan Mas Blanco (San Augustín) in de regio Aragón, zeker de moeite waard. Mas Blanco is een verlaten plaatsje waar vereniging Recartografías enkele gebouwen heeft gerestaureerd om de geschiedenis ervan te laten zien, waaronder een klein museum waar je kunt leren over het plattelandsleven en de duurzame praktijken die vroeger gebruikt werden.

Door een paar maanden in Spanje door te brengen en enkele van de minder bekende gebieden te ontdekken, heb ik zoveel geleerd over de culturele en natuurlijke rijkdom van het land. Ik was me niet bewust van de diversiteit en de prachtige landschappen in het land die elk uur compleet anders kunen zijn. Dus voor wie zich wil laten verrassen en plaatsen buiten de Costa Blanca en Barcelona wil ontdekken: kies duurzaam en geniet van alles wat het Spaanse platteland te bieden heeft!

De echte verhalen achter de hipste buurten van Valencia

El Carme Valencia

Een snelle zoektocht op Google naar de beste en hipste wijken van Valencia brengt je al snel naar de populairste wijken van de stad: Russafa, El Carme en El Cabanyal. Niet toevallig zijn dit ook de wijken die het meest worstelen met gentrificatieprocessen én zijn dit de wijken waar de meeste Airbnb appartementen van de hele stad te vinden zijn. Deze buurten worden beschreven als hip en trendy, maar wat is het echte verhaal erachter?

Russafa
Op het eerste gezicht lijkt het in Russafa alsof je je in een heel lokale wijk bevindt. Tot op zekere hoogte is dat ook zo. Het is alleen niet meer dezelfde buurt als vroeger. Het is nu veranderd in een wijk die vooral bekend staat om zijn nachtleven en waar veel hippe koffiecafés, moderne galeries, vintage kledingwinkels en eindeloos veel trendy uitziende bars en restaurants te vinden zijn. De plekken zijn ‘Instagramable’ en het eten ook.

Russafa

En dat is precies wat Russafa zo aantrekkelijk maakt voor bezoekers (zowel toeristen als inwoners van Valencia). Tien jaar geleden was die sfeer nog totaal anders en de snelle veranderingen hebben gevolgen voor de bewoners van de wijk. Door het gentrificatieproces dat gaande is, kunnen veel mensen die vroeger in Russafa woonden het zich nu niet meer veroorloven om te betalen. Ze zijn daardoor gedwongen om ergens anders naartoe te verhuizen. Niet alleen omdat de wijk een populaire plek is geworden om te wonen, maar ook omdat veel investeerders de aantrekkingskracht van Russafa onder toeristen door hebben. Hierdoor kopen zijn appartementen op om ze vervolgens te renoveren en via Airbnb te verhuren. Als gevolg daarvan stijgen de huizenprijzen nog meer en worden meer mensen gedwongen uit de wijk te verhuizen om plaats te maken voor toeristische appartementen.

Banner in Russafa: “Ze willen me uit mijn huis gooien. Reden: toeristische appartementen”

Daar komt bij dat terwijl jongeren genieten van de talloze bars en clubs die in Russafa aanwezig zijn, bewoners van de wijk moeite hebben om te slapen door al het lawaai dat hiermee gepaard gaat. Buurtgroepen hebben bij de overheid aangedrongen op duidelijkere regelsvoor Airbnb en een avondklok voor clubs en terrassen die in woonstraten liggen, maar tot nu toe met weinig effect. Spandoeken om hierop te wijzen zijn wijdverbreid in Russafa.

Spandoek in Russafa: “Mensen wonen hier, respecteer onze rust. Genoeg met het misbruik”

El Carme
Dit is waarschijnlijk de populairste en beroemdste wijk van Valencia. Verscholen tussen de culturele hoogtepunten van Valencia zoals de kathedraal van Santa Maria en Lonja de la Seda (de oude zijdebeurs), spreken de smalle straatjes en kleurrijke gebouwen tot de verbeelding van velen. Deze wijk staat bekend om zijn levendigheid, maar tegelijkertijd hebben de buurtbewoners spandoeken voor hun ramen hangen waarop staat dat de lokale bevolking in El Carme dreigt uit te sterven.

Banner in El Carme: “Buren bedreigd met uitsterven. We worden verdreven”

Het verhaal is enigszins vergelijkbaar met dat van Russafa. Ook hier zijn er problemen met Airbnb en het nachtleven. Maar in dit geval hebben veel mensen de wijk al verlaten vanwege de slechte woonkwaliteit en omdat het een gebied is dat grotendeels onbereikbaar is voor auto’s. Omdat er minder bewoners zijn en steeds meer toeristen, worden lokale kruidenierswinkels, bakkers en kappers vervangen door eigenzinnige bars en leuke cadeauwinkels. Faciliteiten waar ook andere mensen uit Valencia gebruik van maken (dit gebied is ook populair om zijn nachtleven bij veel plaatselijke bewoners), maar het voorziet niet in de behoeften van de weinige mensen die nog wel in El Carme wonen.

Lege winkels in El Carme
Het populairdere deel van El Carme: cadeauwinkels en cafés.

Bovendien worden veel van de leegstaande appartementen nu omgevormd tot Airbnb’s. Dit maakt het gebied nog minder aangenaam voor buurtbewoners om in te wonen omdat het de sfeer en structuut van de buurt verder verandert. Door de afwezigheid van buurtbewoners en de voorzieningen die zij gebruiken, lijkt deze buurt vooral ’s nachts tot leven te komen, terwijl het overdag op sommige plekken kan aanvoelen alsof de hele buurt verlaten is. Zonder overheidsingrijpen dreigt het gebied volgens de buren een puur toeristisch gebied te worden, waarbij alle bewoners verhuizen en er niets anders overblijft dan toeristische appartementen om hun plaats in te nemen.

El Cabanyal
Over El Cabanyal wordt gezegd dat het het volgende Russafa zal worden: hip en trendy. Maar El Cabanyal is er nog lang niet. Jarenlang waren er plannen om de pittoreske huisjes van deze oude visserswijk plat te walsen, om plaats te maken voor de Avenida Blasco Ibañez, een grote straat die het oude stadscentrum met het strand zou verbinden. Tijdens de voorbereiding van dit project zijn de meeste bewoners van El Cabanyal uit hun huizen gezet en veel huizen staan momenteel leeg. Hierdoor voelen sommige delen van de buurt meer aan als een spookstad dan de volgende must-visit wijk. Maar terwijl de nieuwe regering geen plannen meer heeft om de huizen plat te gooien, zijn er al wel nieuwe plannen voor herstel. Oude pakhuizen worden nu omgebouwd tot culturele ruimtes en met overheidsgeld worden huizen en straten gerenoveerd.

Regeneratie in het verlaten El Cabanyal

Zonder deze renovaties zou de buurt zeker verder in verval raken dus op zich is de regeneratie een goed plan. Echter, de meeste mensen die in het verleden moesten vertrekken, zullen niet kunnen terugkeren omdat de investeringen ook leiden tot gentrificatieprocessen waardoor El Cabanyal voor hen onbetaalbaar wordt. Tegelijkertijd worden ook hier veel appartementen omgebouwd tot Airbnb’s. Op dit moment is deze buurt nog niet echt toeristisch (afgezien van de gebieden die dicht bij het strand liggen), maar met de huidige ontwikkelingen heeft El Cabanyal alle ingrediënten om de volgende hotspot van de stad te worden. Wat momenteel in El Cabanyal gebeurt, heeft weinig te maken met de impact van het toerisme, maar is vooral het gevolg van het bestaande gentrificatieproces. Tegelijkertijd zal dit proces het gebied uiteindelijk ook aantrekkelijker maken voor toeristen. Dit is precies wat sommige van de overgebleven buren de lokale overheid verwijten.  Volgens hen worden de investeringen niet gedaan voor de huidige bewoners, maar alleen om het gebied aantrekkelijker te maken voor investeerders en toerisme.  Het beschermt hen niet tegen uitzetting uit de wijk wanneer de prijzen stijgen.

Anti-gentrificatie graffiti in El Cabanyal

Wees bewust van de verhalen en handel ernaar
Meestal is een wijk meer dan alleen maar hip. Er zit altijd een proces achter dat bepaalde gevolgen heeft voor degenen die er wonen. Voor mij is het belangrijk dat mensen ook dat verhaal kennen in plaats van een bepaalde plaats simpelweg te promoten als de beste buurt van een stad. Het lijkt erop dat de woorden die vaak worden gebruikt om deze buurten te beschrijven een andere betekenis hebben. Als we lezen ‘hip(ster)wijk’, betekent dit vaak dat er extreme gevallen van gentrificatie achter zitten. Als er staat ‘van no-go area tot hotspot’, dan duidt dat vaak op verdringing van mensen met lagere inkomens.

Veel hiervan is niet direct of uitsluitend verbonden met toerisme, maar er zijn wel een paar dingen die je als reiziger kunt doen om dit proces niet te versterken. Dit komt vooral neer op het leren over de plaatselijke cultuur en haar geschiedenis. Respecteer het lokale leven waarover je net hebt geleerd en gedraag je ernaar. Verblijf daarnaast niet in een Airbnb-appartement (tenzij het iemands huis is), omdat dit vaak leidt tot intensievere gentrificatieprocessen en niet bijdraagt aan het beschermen van het lokale leven.

Kies duurzaam en reis naar… Zweeds Lapland

ecotourism swedish lapland

Een plek voor jezelf, waar kan dat nog? Waar veel bestemmingen leiden onder de druk van grote groepen mensen die in de rij staan voor die ene insta-waardige foto, zijn er nog genoeg bijzondere en onontdekte bestemmingen op de wereld. Eén daarvan is Zweeds Lapland, een zeer dunbevolkt gebied met weinig werkgelegenheid. Als je een verantwoorde reiziger wilt zijn en iets nieuws wilt ontdekken reis dan eens naar Zweeds Lapland. Lees hier waarom!

Waarom Zweeds Lapland?
In de winter weten heel wat mensen Zweeds Lapland al te vinden als bestemming om het noorderlicht te bewonderen en husky-sleetochten te maken. Wat veel mensen echter niet weten, is hoe betoverend Zweeds Lapland in andere seizoenen kan zijn. Ik had het geluk dat ik (via We Are Travellers) werd uitgenodigd om te komen genieten van een geweldige zomer in het meest noordelijke deel van Zweden. Denk hierbij aan: eindeloze midzomeravonden waarin de zon maar een paar minuten ondergaat, allerlei buitenactiviteiten zoals wandelen, suppen, kajakken en mountainbiken, weelderige groene gebieden, kristalheldere meren, watervallen en Fika (koffie met iets lekkers). En dat allemaal de hele 23 uur durende dag lang! Om tien uur ’s avonds suppen? Dat kan gewoon!

Waarom is dit een duurzame keuze?
Grote delen van de noordelijkste gebieden van Zweden zijn erg dunbevolkt. Veel (jonge) mensen zijn vertrokken om in de stad werk te zoeken. De mensen die achter gebleven zjin, hebben moeite om werk te vinden en in hun levensonderhoud te voorzien. Ecotoerisme wordt hier gezien als middel om de regio te helpen ontwikkelen. Bijzonder is dat in dit geval de ontwikkeling wordt uitgevoerd in samenwerking met zowel particuliere als publieke belanghebbenden die allemaal samenwerken. Gezamenlijk ontwikkelen en promoten ze het imago van Zweeds Lapland, om te laten zien hoe aantrekkelijk dit gebied gedurende het jaar is. In deze strategie zijn veel duurzame praktijken opgenomen en er zijn vooral kleine, lokale ondernemers bij betrokken. Daarnaast ligt de nadruk op het aantrekken van toeristen, niet alleen in de winter maar het hele jaar door. Juist omdat Zweeds Lapland ook in andere seizoenen volop mogelijkheden biedt voor toeristen.

Een van de meest opvallende voorbeelden van hoe toerisme de regionale economie zou kunnen versterken, is te vinden in Kalvträsk, waar momenteel slechts 35 mensen wonen. Vroeger lag dit aantal een stuk hoger maar inmiddels zijn de meeste mensen vertrokken. Daarom wordt geprobeerd het imago en de waarde van het gebied te herstellen. Om werkgelegenheid terug te brengen naar het dorp begon Björn Bergstrom met het aanbieden van toeristische accommodatie bij White Mountain Lodges. Hij richt zich specifiek op ontspannen in de natuur en digitale detox om bezoekers te trekken. Bovendien zijn de hutten allemaal gemaakt van natuurlijke materialen en streeft hij ernaar dat de lodges ook plasticvrij zijn, waardoor ze aantrekkelijk zijn voor bewuste reizigers.

White Mountain Lodges – Kalvträsk
White Mountain Lodges – Kalvträsk

Tot slot, wordt het toerisme ook samen met de Sami ontwikkeld, de inheemse gemeenschap van Lapland die in dit gebied leeft. Lange tijd zijn ze uitgesloten van de samenleving en onderworpen aan discriminatie, maar voor de rest van Europa (en misschien zelfs de rest van de wereld) is dit een vrij onbekend verhaal. Een bezoek aan Zweeds Lapland is dus een mooie kans om meer te leren over deze bijzondere cultuur en pijnlijke geschiedenis. Dit draagt ook bij aan het behoud van de Sami-manier van leven. De tradities van de Sami-gemeenschap zijn voor een groot deel gebaseerd op duurzame praktijken en respect voor de natuur. Hier heb ik veel over geleerd bij Geunja Sami Eco Lodge, een prachtige en serene plek verscholen tussen de bergen van Vindelfjällen. Geunja is een plek zonder elektriciteit en mobiele telefoonverbinding, een plek waar je kunt genieten van de natuur, de traditionele Sami-levensstijl kunt ervaren en vooral een diepe rust kunt vinden.

Geunja Sami Ecolodge
Geunja Sami Ecolodge

Hoe kun je als toerist op een duurzame manier bijdragen?
In Zweeds Lapland is het niet moeilijk om bij te dragen aan duurzaam toerisme. Het enige wat je hoeft te doen in je geld uitgeven aan lokale producten en ervaringen. Als souvenir kies je voor heerlijke delicatessen vanuit deze poolstreek zoals rode bosbessenjam, Zweeds brood en lokale siropen. Ook de beroemde Vasterbötten-kaas, die wordt beschouwd als de ‘koning onder de kazen’ van heel Zweden komt uit deze streek. Die lekkernijen kun je bijvoorbeeld kopen in minimarkt Saluhall en in de Vasterbötten-fabriek in Burträsk. Wil je liever een artistiek souvenir, neem dan een kijkje in de kleine winkel die verbonden is met het huis van Sami-vrouw Margareta in Ammernäs, die prachtige handgemaakte artikelen maakt zoals portemonnees, sierade en manden met traditioneel Sami-borduurwerk.

Wat betreft accommodatie zijn er veel lokale en persoonlijke opties zoals een verblijf in de eerder genoemde White Mountain Lodges in Kalvträsk of Geunja Sami Eco Lodge. Als je een Zweedse vakantie op een boerderij wilt ervaren, dan is Stormyrberget de plek voor jou. Hier leer je alles wat er te leren valt over het Zweedse boerenleven en de natuur wordt je hartelijk ontvangen door eigenaren Maria en Rikard.

Mini markt in Burträsk
Vasterbötten kaas
Stormyrberget

Bij een verblijf in Zweeds Lapland staan in contact komen met de natuur, leren over biologisch eten en het omarmen van de seizoenen centraal. Een reis in de zomer laat alle natuurlijke schoonheid van de regio zien, die in de winter verborgen is onder een dikke laag sneeuw. Lokale ondernemers ontvangen je graag en vertellen je er alles over. Met een bezoek aan Zweeds Lapland draagt je bij aan de regionale ontwikkeling, het behoud van cultuur en natuur en de ontwikkeling van inclusief toerisme. En niet geheel onbelangrijk, het gaat ervoor zorgen dat je echt uitgerust van vakantie terug komt. Kies dus duurzaam en geniet van alles wat Zweeds Lapland te bieden heeft!

Ps. het is mogelijk om met de trein naar Lapland te reizen! Check de blog van Bart op Railtripping of die van Eline op Fairtrail voor meer info hierover.

CO2 uitstoot compenseren, hoe zit dat?

Offsetting carbon footprint

Veel bewuste reizigers richten zich momenteel op het compenseren van hun ecologische voetafdruk wanneer ze in een vliegtuig stappen. Maar kun je je vlucht echt compenseren of is het gewoon een manier om je schuldgevoel te compenseren? Het antwoord is niet zo eenvoudig als het lijkt. Er zijn veel verschillende manieren om je ecologische voetafdruk te compenseren en in hoeverre dat effectief is verschilt zeker. Lees hieronder meer.

Compenseren via luchtvaartmaatschappijen
In een aflevering van Kassa, is aan het licht gekomen dat de compensatieregelingen van luchtvaartmaatschappijen verre van de beste optie zijn. Hoewel het makkelijk is om aan te klikken bij je boeking, zorgt dit nauwelijks voor compensatie van de werkelijke impact van je vlucht. Deze bedragen zijn namelijk gebaseerd op de wat de consument bereid is te betalen hiervoor en hebben dus niets te maken hebben met daadwerkelijke compensatie. Dit verklaart ook waarom compensatie via de luchtvaartmaatschappij al vanaf 11 euro kan zijn voor een vlucht van Amsterdam naar Bangkok. Wij denken vervolgens dat we goed bezig zijn, de luchtvaartmaatschappij verdient wat extra geld (het is namelijk ook niet duidelijk of het geld überhaupt besteed wordt aan compensatie) en er verandert eigenlijk niets.

Bereken zelf de impact
Hoe kunnen we dan de impact van onze vlucht compenseren? De beste manier om je CO2-voetafdruk te compenseren, is door zelf de impact per reis te berekenen en vervolgens te doneren aan een project dat een equivalent daarvan compenseert. Er zijn verschillende betrouwbare plekken om de impact van je reizen te berekenen, bijvoorbeeld via Ecopassenger.org voor Europese bestemmingen. Door de plaats in te voeren waar je vandaan en naar toe reist, berekent Eco Passenger de CO2-voetafdruk voor reizen per trein, auto en vliegtuig. Een ander alternatief is het tooltje van Milieu Centraal, Klimaatwijs op reis, waarmee je de impact van je hele vakantie kunt berekenen, inclusief activiteiten en accommodatie. Voorbeelden van websites waar je de uitstoot van vluchten wereldwijd kunt berekenen zijn Carbonfootprint.com en MyClimate.org. Instappen op dezelfde vlucht van Amsterdam naar Bangkok laat zien dat dit gelijk staat aan 2,59 en 3 ton CO2*.

*Berekeningen van de hoeveelheid CO2 verschillen per website, omdat het grotendeels afhangt van het type vliegtuig, luchtvaartmaatschappij, brandstofefficiëntie, enz.

Goede compensatieprojecten
De vraag die nu nog overblijft, is waar en hoe je vluchten dan het best kunt compenseren. Online kun je veel verschillende projecten vinden die beweren je voetafdruk te compenseren, maar ook hier geldt weer, sommige opties zijn beter dan andere. Als vuistregel kun je kijken naar het type certificering dat de projecten hebben. Er zijn verschillende gecertificeerde bedrijven, maar ik heb inmiddels geleerd dat verificatie over het algemeen strenger is in Europa. Een betrouwbaar Europees compensatiebedrijf is Plan Vivo. Deze organisatie investeert in projecten in Afrika, Azië en Zuid-Amerika om de CO2-uitstoot te verminderen. Andere projecten waarbij je direct bomen kunt kopen die namens jou worden geplant zijn bijvoorbeeld Trees For All en Forests Without Frontiers. In deze gevallen moet je wel zelf nog wat rekenwerk doen (1 boom verbruikt 7kg CO2 per jaar), maar gelukkig bieden ze hiervoor ook online tools aan. Als je op zoek bent naar de makkelijkste manier om te compenseren zonder zelf te hoeven rekenen, dan is Atmosfair een goede optie. Bij het invoeren van de vlucht van Amsterdam naar Bangkok blijkt nu dat het 143 euro kost om te compenseren. Volgens Forests without Frontiers zouden er 36 bomen geplant moeten worden om deze reis te compenseren. Dit komt neer op zo’n 84 euro. Vergeleken met de elf euro van de luchtvaartmaatschappij blijkt dit dan de echte en eerlijke prijs te zijn om je vlucht te compenseren.

Is compenseren echt de oplossing?
Laten we daar meteen duidelijk over zijn: nee, dat is het niet. We moeten in de eerste plaats naar ons eigen reisgedrag kijken en overstappen op meer klimaatvriendelijke alternatieven. Dit kan betekenen een ander type vervoer kiezen (bijvoorbeeld trein, bus, auto), of als reizen over land niet mogelijk is, misschien zelfs een andere bestemming kiezen. Bij veel van de compensatieprojecten verplaatsen we technisch gezien compensatie naar andere landen en gemeenschappen in plaats van ons eigen gedrag te veranderen. Dit is wat voor mij vreemd voelt. Zeker omdat dit vaak in landen is waar mensen al minder C02 per hoofd van de bevolking uitstoten dan in het gemiddelde Westerse land. Waarom zouden mensen in landen in the Global South hun gedrag veranderen (bijvoorbeeld door andere kookmanier te gebruiken) zodat wij kunnen blijven vliegen?

Ten slotte is het compenseren van de CO2-uitsoot niet voldoende om klimaatverandering tegen te gaan. Alle bovenstaande dingen moeten eigenlijk gedaan worden. Die bomen moeten geplant worden, we moeten die projecten ontwikkelen én we moeten minder vliegen. Compenseren lijkt slechts een kortetermijnoplossing voor iets dat op de lange termijn gevolgen heeft. Maar iets is natuurlijk altijd beter dan niets. Ik begrijp dat het niet waarschijnlijk is dat we binnenkort allemaal compleet zullen stoppen met vliegen en dat sommige mensen goede redenen hebben om af en toe een vlucht te nemen. Wat wel kunnen doen, is in de eerste plaats proberen minder te vliegen. En als we toch vliegen, kies dan voor een gecertificeerd compensatieprogramma dat de ecologische voetafdruk daadwerkelijk compenseert op een eerlijke en transparante manier.

Hoe je de beste lokale Airbnb-ervaring kunt vinden

Waar zou je bewust van moeten zijn wanneer je Airbnb boekt? Is dit niet het bedrijf dat lokale gezinnen steunt door hen kamers te laten verhuren en toerisme spreidt naar verborgen hoekjes van een stad? Dat is de mythe die Airbnb al jaren verkondigd. In werkelijkheid zijn de meeste Airbnb-verblijven echter niet van lokale gezinnen, bevinden ze zich in de meest populaire en gentrificerende wijken, en onttrekken ze huizen aan de markt voor echte bewoners. Maar niet getreurd, het is nog steeds mogelijk om in een Airbnb te verblijven en een verantwoordelijke en duurzame reiziger te zijn. In dit artikel vertel ik je hoe je die Airbnb’s kunt vinden die daadwerkelijk lokaal (en dus ook duurzaam) zijn en meestal ook nog eens een stuk leuker.

Wat zijn de problemen met Airbnb?
Als er één ding is dat ik uit mijn onderzoek heb geleerd, is dat Airbnb niet zozeer het perfecte, sociale bedrijf is dat ze beweren te zijn. Ja, Airbnb appartementen zijn vaak goedkoper en gemakkelijk te boeken via hun platform, maar er gaan ook problemen mee gepaard. De problemen liggen vooral bij de Airbnb appartementen die commercieel worden geëxploiteerd. Airbnb beweert dat hun platform lokale gezinnen helpt wat extra geld te verdienen, maar eigenlijk is het merendeel van de woningen op Airbnb niet gebaseerd op het home sharing principe. Dit is een probleem omdat die appartementen vaak niet over de juiste vergunningen beschikken om als vakantieappartementen te worden verhuurd. Met de oprichting van Airbnb worden veel appartementen (met name in steden) nu illegaal verhuurd als toeristenflat. Omdat het veel winstgevender is om een appartement aan toeristen te verhuren dan aan reguliere huurders die langere tijd blijven, zijn veel investeerders huizen gaan opkopen om ze vervolgens via Airbnb te verhuren en daar flink geld aan te verdienen. Dit haalt huizen van de markt voor woningzoekenden en drijft de huurprijzen op, waardoor steden en gemeenten onbetaalbaarder worden voor de lokale bevolking.

Het plezier van home sharing
Investeerders zijn er hoogstwaarschijnlijk op uit om makkelijk geld te verdienen. Je zult daarom niet zo snel een tof uitziend, authentiek appartament vinden bij deze verhuurders. Appartementen zullen aan de basiseisen voldoen, maar er zal weinig extra moeite worden gedaan om de plek er gezellig uit te laten zien. Bovendien zal het niet eens in de buurt komen van de beloofde home sharing ervaring van Airbnb, omdat er niemand woont. Maar home sharing kan super leuk zijn. Zo verbleef ik in juli in een huis in Venetië dat toebehoort aan een oudere Italiaanse dame. In de logeerkamer van haar huis ontvangt ze al drie jaar lang gasten in de zomer. Zo verdient zij wat bij en ontmoet ze verschillende mensen van over de hele wereld. Tegelijkertijd had ik het gevoel dat ik bij mijn Italiaanse grootmoeder op bezoek was.

Wanneer is Airbnb gebaseerd op werkelijke home sharing?
Er bestaan zeker meer Airbnb’s als deze, maar de vraag is hoe je erachter kunt komen of ze gebaseerd zijn op daadwerkelijke home sharing. Het lokale aspect van een Airbnb speelt een grote rol bij home sharing. Dit kan worden gedaan door een privékamer te verhuren terwijl de eigenaar er is of, als je liever wat meer privacy hebt, door een heel huis te verhuren als de eigenaar weg is (op vakantie bijvoorbeeld), óf als deze een extra gebouw op zijn grond heeft staan voor verhuur. Door Airbnb op deze manier te gebruiken wordt je verblijf een stuk persoonlijker en weet je ook dat je niet bijdraagt aan de problemen die veel andere Airbnb appartementen met zich meebrengen. Maar hoe weet je welk appartement gebaseerd is op daadwerkelijke home sharing en welk appartement gewoon weer het volgende onpersoonlijke (en mogelijk illegaal) toeristenappartement is?

Tips voor het kiezen van lokale en leuke Airbnb’s
Bij het verantwoord kiezen van een Airbnb zijn er verschillende zaken waar je op kunt letten, van het simpelweg bekijken van de foto’s tot het onderzoeken van de verhuurder. Hier volgen enkele tips om je zoektocht wat makkelijker te maken:

1. Blader door de foto’s – lijkt de woning enigszins op wat je zou verwachten van een persoonlijk appartement? Zijn er persoonlijke voorwerpen zoals boeken en foto’s aanwezig? Zijn er planten (die in leven gehouden moeten worden)? Is er een goede keuken? De meeste mensen willen een enigszins huiselijke sfeer in hun appartement, dus als deze dingen niet aanwezig zijn, is de kans groot dat er niemand woont.

2. Scan de recensies – hebben andere mensen het contact met de gastheer beschreven, zoals het krijgen van lokale aanbevelingen of een eventueel ontbijt? Als dit het geval is zullen mensen daar meestal iets over schrijven. Hoe wordt het inchecken geregeld? Als je gebruik moet maken van een lock-box in plaats van verwelkomd te worden door een echt persoon, is het heel waarschijnlijk dat je verblijf niet al te persoonlijk zal zijn.

3. Kijk eens naar het type advertentie – staat het appartement vermeld als ‘direct te boeken/instant book’? Persoonlijk zou ik graag willen weten wie er komt en wanneer voordat ik een verzoek accepteer, dus dit is waarschijnlijk nog een teken dat je niet in een lokale Airbnb zult verblijven. Iets anders om rekening mee te houden is het aantal huizen of appartementen een verhuurder heeft. Je kunt dit zien door op het profiel van de verhuurder te klikken. Zijn er meerdere (en lijken ze allemaal op elkaar) dan weet je dat je hoogstwaarschijnlijk te maken hebt met een commerciële aanbieder.

Draag zelf bij aan de ervaring – houd het persoonlijk
Hopelijk helpen deze tips je voortaan ook bij het vinden van toffe en lokale accommodaties als je een Airbnb boekt. Maar weet dat als je een persoonlijke ervaring wilt, je daar zelf ook aan bijdraagt. Als je boekt, behandel de eigenaar dan niet als een hotelmedewerker, maar schrijf een persoonlijk bericht en respecteer de eigenaar en de regels. Is home sharing niets voor jou? Dat is natuurlijk geen probleem, maar zorg er dan voor dat je je appartement boekt via een website die legale toeristische appartementen aanbiedt, zodat jouw voorkeuren het leven van mensen in de steden en bestemmingen die je wilt bezoeken niet te veel verstoren. Op deze manier kunnen we allemaal onze verantwoordelijkheid nemen als reiziger!

Een kleine opmerking: sinds dit artikel is geschreven, is Airbnb ook geëvolueerd. Er staan inmiddels ook veel officiële vakantiehuizen (die niet illegaal zijn) op het platform. Zoek naar een licentienummer of een ander type officiële registratie als vakantiehuis (deze zijn meestal buiten de steden te vinden).

De impact van community-based toerisme in Kirgizië

CBT Kyrgyzstan

Er zijn bijna drie jaar verstreken sinds ik voor het eerst over Kirgizië hoorde en er een zomer doorbracht om het land te promoten als toeristische bestemming. Sindsdien ben ik hierover in tweestrijd. Want dit land is prachtig en ongerept, maar wat gebeurt er als we het gaan promoten? Kan het dan wel ongerept blijven? En zouden meer toeristen goed zijn voor de lokale bevolking? Ik vraag me af hoe toerisme zich hier duurzaam zou kunnen ontwikkelen en onderzoek hoe je daar als reiziger aan bij kunt dragen.

Ontwikkeling van het toerisme in Kirgizië
Niet veel mensen hebben van Kirgizië gehoord. Ik herinner me dat toen ik mensen vertelde dat ik dit land ging bezoeken, de meesten me verbaasd aankeken. Kyrgy-wat? Dit land, gelegen tussen China, Kazachstan en andere kleinere ‘-stan’-landen, heeft een groot imagoprobleem. Maar weinig mensen kunnen de locatie aanwijzen , laat staan dat ze weten hoe het land eruitziet. Dit blijkt ook uit de cijfers, want in 2016 kwam slechts 3,9% van het totale BBP uit het toerisme * , terwijl dit cijfer in de meeste landen minstens rond de 10% ligt. De Kirgizische regering besloot dus dat er iets moest veranderen. Het land heeft veel te bieden aan natuurschoon en er zou veel potentieel in het toerisme kunnen zitten voor economische groei.

Momenteel is de populairste bestemming het Issyk-Kul meer, een helderblauw meer (dat nooit bevriest) omgeven door prachtige bergen. Dit gebied is beroemd als strandbestemming voor de omringende landen, maar is ook populair onder internationale backpackers. Hoe leuk ik het ook vond om hier te zijn, het was zeker niet mijn favoriete deel van het land en ik ben het met de Kirgizische regering eens dat het land veel meer te bieden heeft. Dit land heeft een ontzettende rijkdom aan mooie en ongerepte landschappen. Op sommige plekken kun je hier compleet buiten de bewoonde wereld komen en volledig in contact staan met de natuur. Daarnaast heeft Kirgizië een bijzondere cultuur waarbij Russische en Arabische invloeden met elkaar vermengt zijn. Het land en zijn cultuur promoten leek op dat moment alleen maar zinvol.

Issyk-Kul

Duurzaam en community-based toerisme
De vraag is hoe je toerisme kunt ontwikkelen in gebieden waar nog nauwelijks infrastructuur is. En hoe zorg je ervoor dat de mensen in het land er daadwerkelijk van profiteren? Het antwoord voor Kirgizië is de ontwikkeling van community-based toerisme (CBT) in de meer afgelegen gebieden van het land met als doel het creëren van werkgelegenheid en armoedebestrijding. Volgens het World Wide Fund for Nature (WWF) is CBT “een vorm van toerisme waarbij de lokale gemeenschap een aanzienlijke controle heeft over- en betrokken is bij de ontwikkeling en het beheer ervan; en een groot deel van de voordelen binnen de gemeenschap blijft”. Dus in plaats van dat grote internationale hotelketens of touroperators economisch profiteren van het toerisme, doet de lokale gemeenschap dat.

In de praktijk resulteert dit in gastgezinnen, lokale pensions en touroperators die diverse activiteiten aanbieden. Dit is niet alleen een duurzamere manier om toerisme te ontwikkelen omdat de economische voordelen bij de lokale bevolking terechtkomen, maar het helpt ook het natuurlijke en culturele erfgoed in stand te houden. Een voorbeeld hiervan zijn de paardenspelen, die een belangrijk onderdeel vormen van de Kirgizische nomadenlevensstijl en ook door toeristen kunnen worden bezocht.  Tegelijkertijd kunnen toeristen dankzij CBT de mensen en de cultuur van het land echt leren kennen. In Kirgizië zul je dus weinig onpersoonlijke hotels aantreffen. De meeste nachten zul je waarschijnlijk in traditionele yurts of in een kamer bij iemand thuis doorbrengen, terwijl je van huisgemaakt gerechten smult.

Paardenspelen

Effect van toerisme op gemeenschapsniveau
Het meest voor de hand liggende resultaat van community based toerisme is dat de lokale bevolking meer betrokken wordt bij toeristische activiteiten. In Kirgizië is in 2003 met steun van de Zwitserse organisatie Helvetas* de Kyrgyz Community Based Tourism Association (KCBTA) opgericht, die nu uit 14 CBT-groepen in het hele land bestaat.  Regio’s die voorheen door veel toeristen onopgemerkt bleven, zoals de regio Alay met Sary-Mogul of de regio Naryn met een van de meest magische bestemmingen van het land, Son-Kol, kunnen nu samen met de plaatselijke bevolking worden verkend.

Sary-Mogul
Son-Kol

Meerdere studies hebben de economische impact aangetoond die deze ontwikkeling van CBT met zich meebrengt. Uit onderzoek van Watanabe e.a. blijkt dat CBT-groepen in 2008 goed waren voor de creatie van 412 banen en uit een ander onderzoek van Asykulov blijkt dat huishoudens die zich met ecotoerisme binnen CBT hebben beziggehouden 15-20% van hun jaarinkomen verdienden door het toerisme. Uit een onderzoek van Nazgul Jenish blijkt dat in 2016 ongeveer 10.000 buitenlandse toeristen per jaar door de CBT-groepen worden bediend. Een andere studie stelt dat de gemeenschappen profiteren van andere indirecte effecten zoals verbeterde infrastructuur, milieubewustzijn en cultureel behoud.

Kritische stemmen over de ontwikkeling van CBT
Een kritischer geluid komt van Nicola Palmer, die onderzoek heeft gedaan naar de ontwikkeling van het toerisme in Kirgizië. Volgens haar zou de Kirgizische bevolking kunnen worden uitgebuit voor toeristische doeleinden en bestaat de vrees dat dit slechts zal leiden tot de commodificatie van de lokale bevolking tot een toeristisch product dat dan niet meer echt authentiek zou zijn. Bijvoorbeeld wanneer de paardenspelen voornamelijk zouden worden georganiseerd als een show voor toeristen in plaats van als onderdeel van de lokale traditie. Ook wordt de vraag gesteld of de CBT in Kirgizië uiteindelijk zelfvoorzienend zou kunnen zijn wanneer de steun van Helvetas is afgelopen. Tenslotte zijn er veel etnische groepen in Kirgizië, en in het toerisme lijkt slechts één van deze culturen te bedienen, waardoor andere etnische groepen mogelijk worden uitgesloten van deelname aan CBT-toerisme.

Is CBT een goede optie voor verantwoord reizen?
Deze zorgen moeten we zeker in gedachten houden als we Kirgizië bezoeken om het echt duurzaam te maken. Verder denk ik dat het vooral belangrijk is dat we ons als reizigers bewust zijn van onderwerpen die spelen in het land en dat we de cultuur waarderen zoals deze is, zonder iets extra’s te eisen. Door ons geld te besteden aan initiatieven die aandacht schenken aan duurzame aspecten van de groei van het toerisme kunnen we zeker bijdragen aan een verantwoorde ontwikkeling hiervan. Zolang de lokale bevolking zelf zeggenschap blijft houden over hoe toerisme wordt ontwikkeld en het geld bij hen terechtkomt.  Na mijn onderzoek sta ik weer volledig achter het promoten van Kirgizië als toeristische bestemming. Zeker omdat het promoten van CBT hier een groot onderdeel van was en dat een goede basis blijkt te vormen voor durzamere vormen van toerisme.